Wat is Daltononderwijs?

Met Daltonderwijs willen we de zelfwerkzaamheid èn de onderlinge samenwerking van leerlingen bevorderen. Ons onderwijsconcept wordt zichtbaar in het beeld van de vertrouwensdriehoek:



Waarom de naam Dalton?

Helen Parkhurst (1887-1973), de grondlegster van het daltononderwijs, kwam uit Amerika. Ze gaf vanaf 1906 les in de Amerikaanse staat Massachusetts. Zij ervoer dat het toenmalige traditionele onderwijs geen recht deed aan de verschillen tussen de leerlingen. Gaandeweg ontwikkelde ze een manier van onderwijs die een middenweg tussen het Montessori-onderwijs en traditioneel onderwijs, tussen individuele ontwikkeling en cultuuroverdracht vormde. Ze ontwikkelde geen systeem maar een "way of life", met als uitgangspunten vrijheid in gebondenheid, zelfstandigheid en samenwerking. Ze noemde het later daltononderwijs, naar het stadje Dalton. Onderaan op deze pagina lees je hoe het Daltononderwijs naar Nederland kwam!

 


Hier een toelichting op wat je in de driehoek allemaal ziet:

Vrijheid en verantwoordelijkheid

Leerlingen leren op school een eigen keuzevrijheid te hanteren, waarbij zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun (leer)gedrag en hun schoolwerk. Vrijheid is noodzakelijk om eigen keuzes te kunnen maken, eigen wegen te vinden. Door leerlingen meer ruimte te bieden kunnen zij een actieve en nieuwsgierige leerhouding ontwikkelen. Maar vrijheid betekent niet dat alles zomaar kan en mag. De opgegeven leerstof en de eisen die daaraan worden gesteld, de tijdslimiet en de schoolregels vormen de grenzen waarbinnen de leerlingen hun keuzevrijheid leren gebruiken. Leerlingen leren verantwoordelijkheid te dragen voor hun eigen schoolwerk, dat ze in vrijheid uitvoeren.

Zelfstandigheid

Zelfstandig leren op een daltonschool houdt in dat leerlingen uitgedaagd worden hun leertaken zelf tot een goed einde te brengen. Deze manier van werken stimuleert het probleemoplossend denken van de leerlingen. Om later als volwassenen goed te kunnen functioneren moeten de leerlingen leren beoordelen welke beslissingen zij moeten nemen. De keuzevrijheid dwingt de leerlingen tot het nemen van zelfstandige beslissingen over een verantwoorde werkwijze.

Samenwerking

Daltononderwijs biedt de leerlingen iedere dag de mogelijkheid samen te werken. Doordat leerlingen samen met docenten en medeleerlingen aan hun leertaken werken, leren zij met elkaar om te gaan en leren zij dat zij elkaar kunnen helpen. 

Effectiviteit

Leerlingen krijgen de ruimte om te experimenteren, maar worden tegelijk ook geconfronteerd met de relatie tussen wat ze doen en wat dat oplevert. Dat is voor leerlingen een geleidelijk leerproces, waarin zelfkennis en zelfinschatting een grote rol spelen. 

Reflectie

Nadenken over je eigen gedrag, je eigen werk en je resultaten, is op daltonscholen belangrijk. Op veel daltonscholen maken leerlingen vooraf een inschatting van de moeilijkheidsgraad en de tijd van de te maken opdrachten. Achteraf worden inspanning en resultaat met elkaar vergeleken. Zo leren ze reflecteren op de manier waarop ze leren, zoals het beoordelen van de eigen inzet, het beoordelen van medeleerlingen, het aanleren van discussievaardigheden, het leren omgaan met teleurstellingen enzovoort.


Hoe kwam het Daltononderwijs naar Nederland?

Helen Parkhurst was niet de enige, die naar moderner onderwijs streefde. In het toenmalige onderwijs stonden stofbeheersing en discipline voorop. In de jaren '10 en '20 van de 20e eeuw werd er volop geëxperimenteerd met nieuwe vormen van onderwijs, die meer aandacht voor de ontwikkeling van de leerling als mens in gemeenschap van anderen vroegen. 

Ook Maria Montessori, Célestin Freinet, Rudolf Steiner (Vrije Scholen), Peter Petersen (Jenaplan scholen) en in Nederland Kees Boeke (Werkplaats Kindergemeenschap in Bilthoven) timmerden aan de weg van het vernieuwingsonderwijs.In de jaren '20 stond het daltononderwijs in het centrum van de belangstelling van de onderwijswereld.

Artikelen van Helen Parkhurst in het Britse Times Educational Supplement trokken de aandacht, de eerste daltonscholen ontvingen doorlopend geïnteresseerde bezoekers, in veel landen vond het Dalton Plan navolging. 

Een Nederlandse commissie onderwijskundigen en docenten onder leiding van Ph. Kohnstamm stak in 1924 de Noordzee over om in Engeland met eigen ogen te kijken hoe het in zijn werk ging. Zij waren zeer lovend. In Den Haag en in Amsterdam startten de eerste daltonscholen. De Nederlandse Daltonvereniging werd in 1931 opgericht.



Slotopmerking bij het rapport van de commissie Kohnstamm, die naar Engeland ging om het daltononderwijs te aanschouwen.