“IQ van tieners niet stabiel, maar volop in beweging”

hersenen

zo kopten grote letters op de voorkant van de Volkskrant van 20 oktober j.l. Het IQ van tieners blijkt nog tientallen punten te kunnen veranderen, zo hebben Britse onderzoekers ontdekt. Tot dusver ging iedereen ervan uit dat de intelligentie tijdens een mensenleven min of meer constant blijft.

Maar sinds de jaren negentig heeft het menselijk brein steeds meer van zijn geheimen prijsgegeven en de laatste jaren zijn er aanwijzingen dat de hersenen enigszins kneedbaar zijn, ook bij volwassenen. In de lezing die gehouden werd op de thema-avond van de Oudervereniging kwam duidelijk naar voren dat ook hersenen getraind kunnen worden, net zoals het lichaam. Hoe vaker je iets doet, denkt of voelt, des te groter zijn de veranderingen in je brein. Het brein is dus maakbaar…….

De Britse onderzoekers van het University College London onderwierpen 33 tieners tussen de 12 en 16 jaar oud aan een aantal intelligentietests. Toen ze de tests vier jaar later herhaalden, bleken de IQ-scores bij een op de vijf tieners meer dan tien punten verschoven ten opzichte van leeftijdsgenoten: zowel omhoog als omlaag. Bij wie de IQ-score was veranderd, waren bepaalde hersenkernen sterk gegroeid, of juist in ontwikkeling achtergebleven, zo lieten aanvullende hersenscans zien. De onderzoekers namen grote verschillen waar in de ontwikkeling van verschillende soorten vaardigheden. Bij sommige kinderen veranderde de verbale intelligentie sterk, bij andere kinderen juist het probleemoplossende IQ. “We moeten oppassen dat we slechter presterende kinderen niet op jonge leeftijd al afschrijven”, aldus een van de onderzoekers in de Volkskrant.

Waarde Cito-toets
Na de publicatie van het onderzoek waren er kritische geluiden te horen over de waarde van de Cito-toets. Het Cito reageerde hierop direct in een persbericht door duidelijk te maken dat de Cito-toets leervorderingen meet, en geen intelligentie. “Natuurlijk is er een relatie tussen intelligentie en leervorderingen”, zo stelt het toetsinstituut. Maar de Cito-toets is bedoeld als een voorspelling van studiesucces in het voortgezet onderwijs en dient als extra informatie naast het basisschooladvies: “De toets is dus geen bepalend gegeven en moet ook niet zo worden gebruikt of geïnterpreteerd.” Toch is dit laatste helaas wel het geval op heel veel scholen in Nederland. De CITO-toets is heilig verklaard en alle leerlingen worden keurig voorgesorteerd afgeleverd aan het vervolgonderwijs. Er gaan de laatste tijd steeds meer geluiden op om deze vroege voorselectie op het voortgezet onderwijs af te schaffen door een verlenging van de brugperiode. Op die manier krijgen leerlingen meer tijd om zich te ontwikkelen en worden ze uitgedaagd om het beste uit zichzelf te halen. Onze school is nog slechts een van de 4% scholen in Nederland met een gemengde brugklas VMBO/HAVO/VWO. De kunst van de differentiatie of te wel het rekening houden met verschillen in zowel de klas als het onderwijsprogramma is daarbij het sleutelwoord. Met als effect dat leerlingen meer tijd krijgen om hun potentiële talenten te ontwikkelen. Ook hersenonderzoeker Prof. Jelle Jolles is een voorstander van meer ontwikkeltijd voor de puberhersenen: “Want hoe vaak ontpopt een matige scholier zich later niet als groot geleerde, politicus of kunstenaar?”

Paul Hendriks